ΤΟ ΕΓΚΟΛΠΙΟΝ
ΤΟΥ ΕΡΕΥΝΗΤΟΥ

Το Call of Cthulhu είναι το παλαιότερο και πιο τιμημένο παιχνίδι τρόμου με ρόλους που υπάρχει: πρωτοκυκλοφόρησε το 1981 από τη Chaosium, σε σχεδιασμό του Sandy Petersen, και παίζεται αδιάκοπα σαράντα πέντε χρόνια. Πατά πάνω στα διηγήματα του Χ. Φ. Λάβκραφτ και παίζεται όπως το D&D που ξέρετε: ένας αφηγητής, εδώ λέγεται Φύλακας, περιγράφει τον κόσμο, κι εσείς αποφασίζετε τι κάνουν οι άνθρωποί σας μέσα του.

Εκεί όμως τελειώνει η συγγένεια. Στο D&D είστε ήρωες που δυναμώνουν· εδώ είστε ερευνητές: συνηθισμένοι άνθρωποι, ένας γιατρός, ένας καπετάνιος, ένας μηχανικός, που τραβούν μια κλωστή και η κλωστή δεν τελειώνει πουθενά καλά. Δεν μαζεύετε θησαυρούς· μαζεύετε γνώση. Και η γνώση, σε τούτο το παιχνίδι, κοστίζει.

Νικάς όχι όταν σκοτώσεις το τέρας, αλλά όταν φτάσεις στην αυγή έχοντας καταλάβει τι συνέβη, και έχοντας πληρώσει όσο άντεχες να πληρώσεις. Είναι το μόνο παιχνίδι όπου η καλύτερη βραδιά μπορεί να είναι αυτή που ο χαρακτήρας σου δεν τη βγάζει.

Πέντε φανάρια ἀπέναντι σὲ μιὰ πολὺ μεγάλη νύκτα.

Ὁ ἐρημίτης τῆς Πρόβιντενς, ἐργαζόμενος νύκτωρ.

Ο Χάουαρντ Φίλιπς Λάβκραφτ (1890–1937), ένας απένταρος κύριος από την επαρχιακή Νέα Αγγλία, έγραψε σε φτηνά περιοδικά τα διηγήματα που άλλαξαν τον τρόμο για πάντα. Το «Κάλεσμα του Κθούλου» δημοσιεύθηκε το 1928· η ιστορία μας παίζεται δύο χρόνια πριν, στον δικό του αιώνα, με τα δικά του μέσα: τρένα, τηλεγραφήματα, βιβλιοθήκες, λάμπες πετρελαίου.

Η ιδέα του, αυτό που ονομάστηκε κοσμικός τρόμος, χωρά σε μία πρόταση: το σύμπαν είναι αρχαίο, απέραντο και αδιάφορο, και ό,τι κατοικεί στα βάθη του δεν μας μισεί· δεν μας λογαριάζει καν. Τα φαντάσματα και οι βρικόλακες κολακεύουν τον άνθρωπο, γιατί ασχολούνται μαζί του. Ο τρόμος του Λάβκραφτ είναι άλλος: ότι είμαστε μικροί, νέοι και περαστικοί, και ότι η αλήθεια του κόσμου δεν φτιάχτηκε στα μέτρα του μυαλού μας.

Γι' αυτό στο τραπέζι μας το τέρας δεν είναι ο σκοπός· είναι η απόδειξη. Ο σκοπός είναι η στιγμή που ο άνθρωπός σου καταλαβαίνει, και πρέπει να διαλέξει τι θα κάνει με αυτό που κατάλαβε.

Η ζαριά

Όποτε μια πράξη κρέμεται στη ζυγαριά, ρίχνεις δύο δεκάπλευρα ζάρια: το ένα μετρά τις δεκάδες (00, 10, 20 … 90), το άλλο τις μονάδες (0–9). Μαζί δίνουν έναν αριθμό από το 1 ώς το 100· σαράντα και επτά κάνουν 47. Ζάρι με εκατό έδρες δεν υπάρχει στο τραπέζι· μην το αναζητήσεις.

Στο φύλλο σου κάθε δεξιότητα έχει έναν αριθμό στα εκατοστά: Ναυτική Τέχνη 60, Ιατρική 70, Παρατηρητικότητα 45. Έφερες όσο ή λιγότερο; Πέτυχες. Παραπάνω; Απέτυχες. Αυτός είναι όλος ο νόμος.

Όταν οι συνθήκες σκληραίνουν, ο Φύλακας ζητά δύσκολη επιτυχία (κάτω από το μισό) ή ακραία (κάτω από το ένα πέμπτο)· και τα δύο κατώφλια είναι ήδη τυπωμένα στο φύλλο σου. Υπέρ και κατά: όταν κάτι σε βοηθά ή σε βαραίνει, ρίχνεις δεύτερο ζάρι δεκάδων και κρατάς το ευνοϊκότερο ή το δυσμενέστερο.

Δύο ζάρια, ἑκατὸν δρόμοι.

Η επίμονη ζαριά

Απέτυχες; Δικαιούσαι, μία φορά, να επιμείνεις: λες στον Φύλακα τι παραπάνω διακινδυνεύεις (περισσότερη ώρα, περισσότερο θόρυβο, ένα βήμα βαθύτερα στο σκοτάδι) και ξαναρίχνεις. Αν αποτύχει και η επίμονη ζαριά, το κακό που περιέγραψες γίνεται. Στο D&D ξαναρίχνεις ζάρια· εδώ υπογράφεις συναλλαγματική. Και μέσα στη μάχη επιμονή δεν χωρά· η μάχη δεν χαρίζει δεύτερη βολή.

Η Τύχη

Έχεις ένα απόθεμα Τύχης, ας πούμε 55. Είναι βαλάντιο, όχι χάρισμα: ξοδεύεις πόντους του για να γείρεις μια ζαριά που σε πονά, έναν πόντο για κάθε μονάδα. Ό,τι ξοδέψεις δύσκολα ξαναγυρίζει. Και δεν εξαγοράζει τα πάντα: δεν πιάνει στις ζαριές των Φρενών, στις ζαριές της ζημιάς, στις ζαριές της ίδιας της Τύχης, ούτε σε ζαριά όπου ήδη επέμεινες. Με τη θάλασσα και με το μυαλό σου δεν παζαρεύεις.

Αι Φρένες

Ο ακριβότερος αριθμός στο φύλλο σου· οι παλαιοί τον έγραφαν με μια φράση που στέκει ακόμη στα δικαστήρια: «σώας τας φρένας». Ξεκινάς γύρω στο 50 με 70. Όταν αντικρίσεις κάτι που δεν χωρά στον κόσμο όπως τον ήξερες, ρίχνεις στις Φρένες σου. Επιτυχία: ένας κόμπος στο στομάχι, και προχωράς. Αποτυχία: χάνεις περισσότερο, και τα χέρια σου, καμιά φορά, κάνουν πράγματα που δεν τους ζήτησες. Χάσε πολλά μονομιάς, και κάτι μέσα σου σπάει· για μια νύχτα, ή για πάντα.

Σημείωσε όμως τούτο: η τρέλα εδώ δεν είναι τιμωρία. Είναι οι καλύτερες σκηνές της βραδιάς.

Η μάχη, σε μία παράγραφο

Υπάρχουν όπλα, γροθιές και ζωή· λίγη. Ένα μαχαίρι στο σκοτάδι δεν ξεχωρίζει τον δυνατό από τον αδύναμο. Κανείς δεν θα σε σπρώξει στη μάχη: το να τρέξεις, να κρυφτείς, να αμπαρώσεις την πόρτα είναι δεξιότητες ισότιμες και τίμιες. Οι ναυτικοί το λένε αλλιώς: άμα φτάσεις να μετράς ζαριές μάχης, το λάθος έγινε πιο πριν.

Η ιστορία μας παίζεται στο Γαλαξείδι, το 1926. Δεν είναι η Αμερική της ποτοαπαγόρευσης και της τζαζ· είναι ο ελληνικός Μεσοπόλεμος, ένας τόπος μόλις τέσσερα χρόνια μετά τη μεγαλύτερη καταστροφή της νεότερης ιστορίας του. Οι άνθρωποι που θα υποδυθείτε τα κουβαλούν όλα αυτά, όπως οι παππούδες μας.

Ὁ ἀτμὸς διαβαίνει· τὰ πανιὰ μένουν.

• 1893Ανοίγει η διώρυγα της Κορίνθου. Τα ατμόπλοια παίρνουν τους δρόμους που έθρεψαν τα ιστιοφόρα· τα ναυπηγεία του Γαλαξειδίου, που έφτιαξαν έναν από τους μεγαλύτερους στόλους πανιών της Ελλάδας, σβήνουν μέσα σε μια γενιά.
• 1912–13Βαλκανικοί πόλεμοι. Η Ελλάδα διπλασιάζεται· οι άντρες της ηλικίας σας έχουν πολεμήσει.
• 1922Η Μικρασιατική Καταστροφή. Πάνω από ένα εκατομμύριο πρόσφυγες φθάνουν σε μια χώρα πέντε εκατομμυρίων. Την ίδια χρονιά το κράτος, για να δανειστεί, διατάζει να κοπούν τα χαρτονομίσματα στη μέση: το μισό μένει χρήμα, το άλλο μισό γίνεται ομόλογο.
• 1925–26Δικτατορία Παγκάλου. Τον Ιανουάριο του 1926 αυτοανακηρύσσεται· τον Αύγουστο ανατρέπεται. Στο μεταξύ προλαβαίνει να ξανακόψει τα χαρτονομίσματα (αναγκαστικό δάνειο, 6%) και να νομοθετήσει, λέει ο κόσμος, ώς και για το μήκος της φούστας. Η λίρα Αγγλίας, που το 1920 έκανε 24 δραχμές, φτάνει τις 326.
• 1926Τώρα. Στο πορτοφόλι σου κουβαλάς χρήμα που το κράτος το έχει ψαλιδίσει δύο φορές μέσα σε τέσσερα χρόνια. Ξέρεις από πρώτο χέρι ότι η αξία είναι υπόσχεση, και ότι οι υποσχέσεις σπάνε.

Τι υπάρχει και τι όχι

Κρατήστε ένα πράγμα απ' όλα αυτά: η απόσταση είναι αληθινή. Η βοήθεια αργεί, το νέο ταξιδεύει με τα πόδια ή με το σύρμα, και τη νύχτα ο κόσμος μικραίνει όσο φέγγει μια λάμπα. Ο τρόμος του 1926 δουλεύει επειδή κανείς δεν έρχεται γρήγορα.

Τὸ τραπέζι σᾶς περιμένει στρωμένο.

Μη φέρετε τίποτε. Χαρακτήρες, ζάρια, χαρτιά, όλα σας περιμένουν έτοιμα. Τα κινητά κοιμούνται σε ένα καλάθι στην είσοδο· το 1926 δεν είχε ειδοποιήσεις. Τα κεριά είναι αληθινά.

Παίξτε τον άνθρωπο, όχι το φύλλο. Ο χαρακτήρας σου ξέρει πράγματα που εσύ δεν ξέρεις, και φοβάται πράγματα που εσύ βρίσκεις συναρπαστικά. Όταν διστάζει, άφησέ τον να διστάσει. Οι ωραιότερες στιγμές του παιχνιδιού είναι οι σιωπές πριν από τις αποφάσεις.

Ακούστε ο ένας τον άλλον. Δεν είναι αγώνας· είναι πέντε άνθρωποι που φτιάχνουν μαζί μια ιστορία που κανείς τους δεν ελέγχει ολόκληρη.